Excursies

Voorjaarsexcursie 2013

De voorjaarsexcursie zal plaatsvinden op 17 mei, in de middag. Op het programma staat een wandeling door het Leeuwarden van de Friese Nassaus, onder leiding van dhr. Bearn Bilker, voorzitter van de Stichting Nassau en Friesland. De wandeling voert ons langs verschillende historische locaties die door middel van korte lezingen zullen worden toegelicht.  Nadere informatie volgt.

Verslag van de Harz-reis GVON-Historizon, 12-19 juni 2012

Ons verzamelpunt was Hotel Het Veluwse Bos in Beekbergen. Ons nieuwe reisbureau Historizon tracteerde ons daar op koffie met appeltaart. Een gezellig begin! De eerste plaats die wij aandeden was Osnabrück. Wij werden ontvangen door de Haarlemse stadsambassadrice Anna-Maria Schwartze in de Friedenszaal van het Altes Rathaus, waar de portretten hangen van de onderhandelaars bij de Vrede van Westfalen in 1648, o.a. Johan Lodewijk van Nassau-Hadamar (1590-1653), jongste zoon van Jan de Oude, afgevaardigde van de Duitse keizer. Dr. Hans Peterse deed dat voor ons allemaal uit de doeken. Na geluncht te hebben stapten we weer in de bus. Ons doel was hotel Am Brühl in Quedlinburg, waar we de hele week zouden verblijven. Quedlinburg was het domein van de oudste zuster van Juliana van Stolberg, abdis Anna van Stolberg (1504-1574). Zij voerde de Lutherse hervorming in.

Stolberg met het slot

Woensdag 13 juni waren we de hele dag in Quedlinburg. In de morgen gingen we naar het Schlossmuseum in het Damenstift en naar de Dom, waar we prachtige oude kerkschatten zagen. Die middag kregen we door mevrouw Henrich een lezing over de restauratie van slot Stolberg. De DDR heeft daar diepe sporen achtergelaten. In het Deutsches Fachwerkzentrum, waar deze lezing plaatsvond, kunnen jongeren uit allerlei landen stage lopen, en we zagen een paar van hen bezig. We bekeken ook een vakwerkhuis in restauratie van boven tot onder.

Op donderdag stond Stolberg op het programma. In de bus vertelde Anneke Bontekoe over Thomas Müntzer, die in Stolberg werd geboren. Hij was een tijdgenoot van Luther, ook een uitgetreden monnik die in de volkstaal preekte. Hij was van mening dat niet alleen in de hemel, maar ook op aarde iedereen gelijk moest zijn, en zette zo de boeren op tegen de vorsten. Wij werden opgewacht door stadsgids Elke Franke, die voor ons een locaal kostuum had aangetrokken. Onder haar leiding gingen we eerst naar het Raadhuis, waar we werden ontvangen door de burgemeester. Vervolgens klauterden we verder omhoog naar de Martinuskerk.

Fürst en Fürstin zu Stolberg-Stolberg hadden ons twee jaar geleden zeer gastvrij onthaald in hun huis in Brussel. En nu hadden ze ons weer uitgenodigd voor de lunch. Omdat ze hun slot nooit meer zullen bewonen, hebben ze nu een huis halverwege de helling laten bouwen. Daar tracteerden ze ons op wijn en quiches. Omdat ze nog bezig zijn met de aanleg van de tuin hebben wij hen Nederlandse bloembollen beloofd. Daarna werd het tijd om het slot te bezichtigen. Vlakbij de ingang daarvan staat een beeldje dat stammoeder Juliana van Stolberg moet voorstellen als jong meisje. Nadat we het slot hadden bezichtigd, van waaruit je ook een mooi uitzicht over het stadje had (Luther vergeleek het met een vliegende vogel), gingen we te voet of per taxi weer naar beneden. Sommigen gingen alvast naar Hotel Stolberger Hof, waar we zouden dineren, anderen wilden liever nog wat rondkijken. Het regende, en daarom stelde onze gids voor om naar het Muntmuseum te gaan. Stolberg heeft het muntrecht, en er wordt nu nog ieder jaar een beperkt aantal munten geslagen. Daarna werd het tijd om naar Stolberger Hof te gaan, waar we met de Fürst en Fürstin en gast Douwe van Hoytema nog een speciaal drankje dronken.

De vierde dag was gewijd aan de tak Stolberg-Wernigerode. Vanaf 1429 behoorde het graafschap Wernigerode aan het huis Stolberg-Wernigerode. Slot Wernigerode ligt ook weer hoog op een berg, maar we hoefden er niet naar toe te lopen. Er gaat vanaf het stadje een ‘Bimmelbahn’ naar boven, een soort treintje. Boven hadden we een prachtig uitzicht. We werden door de directeur zelf rondgeleid, terwijl er ook filmopnames aan de gang waren. We lunchten in de serre van het slotrestaurant, ook weer met een prachtig uitzicht. Daarna weer met de Bimmelbahn of te voet naar beneden.

Ter voorbereiding op de volgende dag kwam de heer K.H.Meyer, vertegenwoordiger van Eduard, Prinz von Anhalt, in ons hotel een boeiende lezing houden over de vorstenfamilie, de ‘Askaniers’, en 800 jaar Anhalt.

Schloss Oranienbaum

Dag vijf was het thema ‘800 jaar Anhalt’. We gingen eerst naar kasteel Ballenstedt, waar we werden ontvangen door de burgemeester, en werden rondgeleid door de huismeesteres. De heer Meyer was er ook bij. Hij kreeg een houten beertje, dat het geldgeschenk van ons symboliseerde, een bijdrage aan een toekomstig nieuw monument voor de stamvader Albrecht der Bär. In de slotkapel (van na de Wende, maar met daaronder nog oude gewelven) is een grafmonument voor Albrecht der Bär en zijn echtgenote Sophie, en buiten is een herdenkingsmonument voor Joachim Ernst Prinz von Anhalt (1901-1947). De Nazi’s wilden hem voor hun karretje spannen, maar daar was hij niet voor te vinden, zodoende werd hij gevangen gezet in Dachau. De komst van de Russen bracht voor hem geen bevrijding, hij werd opnieuw gevangen gezet, nu in Buchenwald, waar hij in 1947 aan zijn ontberingen is bezweken.

De heer Meyer wandelde met ons door de tuinen. In het Schlosshotel kregen we een lunchbuffet, waar ook de heer Meyer, en de vrouwelijke dominee van Harzgerode voor waren uitgenodigd. Daarna zetten wij koers naar Harzgerode. In de St. Marienkirche werden we ontvangen door Pfarrerin Dittrich, en zij had een verrassing: een zanger zong mooie Duitse liederen voor ons met orgelbegeleiding. In het kerkje hangen veel wapenschilden, o.a. van twee Anhalt-Nassau Dillenburg en Anhalt-Nassau Hadamar huwelijken. En ook emblematiek-afbeeldingen met diepere achtergronden. Dit bezoek werd besloten met een gezamenlijk glas wijn in de kerk.

Op zondag werd het tijd voor de alliantie Anhalt-Oranje Nassau. Met de bus gingen wij naar Oranienbaum. Oranienbaum werd gebouwd door Henriëtte Catherine, dochter van Frederik Hendrik, in 1659 gehuwd met Johan Georg II vorst van Anhalt-Dessau. Diverse reisgenoten hadden Oranienbaum al eens eerder bezocht. Maar sindsdien is er veel veranderd, en dat gaat nog steeds door.

Nog nooit zo’n immens brede Orangerie gezien als in Oranienbaum! Wij aten daar onze lunchpaketten op. Daarna liepen we langs sinaasappel- en andere zuidvruchtenboompjes naar het Chinese theehuis in de Engels-Chinese landschapstuin. We beklommen ook de Pagode, een soort uitkijktoren in Chinese stijl. Daarna gingen we het paleis in, waar we werden rondgeleid door de conservator, de heer Savelsberg. Joan Patijn bood hem een Delfts blauw aardewerk dekselpot (laat 18e eeuw) aan, waar meteen een goede plaats voor werd gezocht en gevonden.

Fürst Leopold III Friedrich Franz (“Vater Franz”) von Anhalt Dessau liet 100 jaar na de bouw van het paleis enige zalen in Chinese stijl inrichten. Die worden nu gerestaureerd, daarvoor is een Summerschool opgezet. Afgelopen zomer werkten daar 5 Nederlandse en 3 Duitse studenten, en dit jaar gaat het weer door. Het is een gezamenlijk Nederlands-Duits project. Het Koninklijk Huisarchief en de Universiteit van Amsterdam zijn erbij betrokken, en ook twee Duitse Hogescholen in Potsdam en Stuttgart. De organisatie en begeleiding is in handen van de Kulturstiftung Dessau-Wörlitz. In het paleis was ook de tentoonstelling ‘Dutch Design’ te zien, die in het voorjaar door onze Koningin Beatrix werd geopend.

Maandag was de dag van vertrek alweer aangebroken. We lunchten in Bissendorf. Daar werden Joan Patijn en Victoria de Regt en chauffeur Wim Godding toegesproken, en bedankt voor hun goede zorgen. De laatste halte was Burg Bentheim. Daar werden wij privé ontvangen door Oskar Prinz zu Bentheim und Steinfurt. Hij is de conservator, en stamt af van Pauline, zuster van Koningin Emma. Van Koningin Emma zagen we de logeerkamer, die altijd voor haar klaarstond. Op Paleis Het Loo zijn tien jaar achter elkaar fototentoonstellingen van de Koninklijke Familie in de loop der jaren gehouden. Renny van Heuven, die deze tentoonstellingen organiseerde, heeft er een boekwerk van uitgegeven, en dat werd nu aan de Prins aangeboden. Kort daarna kwam de Nederlandse grens in zicht, en daarmee tevens het einde van deze mooie reis.

Tot slot nog enige opmerkingen. Wij zijn in Duitsland overal zeer gastvrij, en met groot enthousiasme ontvangen. Men vindt het prachtig dat wij Nederlanders zoveel belangstelling tonen voor de Duitse verwanten van ons Vorstenhuis, en men stelt de banden die in de loop der jaren zijn aangeknoopt met paleis Het Loo zeer op prijs. Daarop inspelend was een hele stapel GVON-jaarboeken en ook het tijdschrift Parade meegenomen, en uitgedeeld onder onze gastheren en -vrouwen. Ook het boek van Reynildis van Ditzhuyzen over Juliana van Stolberg is een paar maal cadeau gegeven.

Wij zijn een hechte groep, velen van ons gaan al jaren mee. Maar ook nieuwelingen horen er van het begin af aan helemaal bij. En dat gold ook voor onze chauffeur Wim Godding. Ook hij werd meteen in de groep opgenomen, deed aan alles mee, en heeft er prachtige foto’s van gemaakt, die op de terugweg als diavoorstelling in de bus werden vertoond.

Deze reizen werden vroeger georganiseerd door Florrie Baaij en Marieke Spliethoff, die nu gelukkig ook mee waren. Ze werden opgevolgd door Joan Patijn en Victoria de Regt. Iedereen die iets extra’s te vertellen heeft kan dat doen, en dat gebeurt dan meestal in de bus. Niet alleen al het moois en interessants wat we hebben gezien en gehoord, maar ook deze bijzondere sfeer van één grote familie, maakt dat wie het eenmaal heeft meegemaakt een volgende keer weer van de partij wil zijn!

Jeantje van Hall

Kasteel Stolberg